Słownik

Hasła z cyberbezpieczeństwa i ciemnej sieci. Definicja, mechanizm, link do dłuższej analizy. Bez instrukcji ataku.

2

2FA (Two-Factor Authentication)

Uwierzytelnianie dwuskładnikowe – dodatkowa warstwa zabezpieczeń logowania (coś, co znasz + coś, co masz).

A

Adware

Niechciane oprogramowanie wyświetlające natrętne reklamy na ekranie komputera lub w przeglądarce.

Air Gap (Izolacja fizyczna)

Środek bezpieczeństwa polegający na fizycznym odłączeniu komputera lub sieci od internetu i innych niezabezpieczonych sieci.

B

Backdoor (Tylna furtka)

Ukryta metoda omijania normalnego uwierzytelniania w systemie komputerowym.

Botnet

Sieć zainfekowanych komputerów (zombie), kontrolowana przez hakera bez wiedzy właścicieli.

Browser Fingerprinting (Odcisk palca przeglądarki)

Metoda identyfikacji użytkownika na podstawie unikalnej konfiguracji jego przeglądarki i systemu, bez użycia plików cookie.

Brute Force

Atak siłowy polegający na sprawdzaniu wszystkich możliwych kombinacji haseł, aż do znalezienia właściwego.

Bug Bounty

Program nagród za błędy, w którym firmy płacą hakerom za znalezienie i zgłoszenie luk bezpieczeństwa.

C

Credential Stuffing

Zautomatyzowany atak, w którym hakerzy używają wyciekłych loginów i haseł z jednego serwisu, aby włamać się do innych.

D

Dark Web (Ciemna Sieć)

Dark Web to ukryta część internetu dostępna przez Tor. Poznaj różnice między dark webem a deep webem, potencjalne zagrożenia i zasady bezpiecznego korzystania.

DDoS (Distributed Denial of Service)

Atak polegający na zalaniu serwera lub strony internetowej ogromną liczbą zapytań, aby ją zablokować.

Deep Web (Głęboka sieć)

Część internetu, która nie jest indeksowana przez wyszukiwarki (jak Google), ale nie jest ukryta celowo.

Drop

W undergroundzie: dead drop / skrytka na fizyczną korespondencję. Osobno w malware: dropper jako opakowanie ładunku. Bez instrukcji.

E

E2EE (End-to-End Encryption)

Szyfrowanie końcowe – metoda komunikacji, w której tylko nadawca i odbiorca mogą odczytać wiadomości.

Escrow

Depozyt rynkowy: platforma trzyma kryptowalutę do potwierdzenia dostawy. Proteza zaufania, cel exit scamu, punkt nacisku służb.

Exit scam

Admin rynku znika z depozytami użytkowników. Klasyczny przykład: Evolution (2015). Historia platform Tor, nie poradnik oszustwa.

Exploit

Kod lub technika wykorzystująca lukę w zabezpieczeniach (podatność) do przejęcia kontroli nad systemem.

F

Firewall (Zapora ogniowa)

System monitorujący i kontrolujący ruch sieciowy przychodzący i wychodzący, działający jako bariera między zaufaną a niezaufaną siecią.

H

Hansa Market

Bazar w Torze przejęty przez holenderską policję. Od 20 czerwca 2017 przez 27 dni działał już pod kontrolą śledczych, nie adminów.

Hash / Hashing (Funkcja skrótu)

Proces zamiany danych o dowolnej długości na krótki ciąg znaków o stałej długości (odcisk palca pliku).

I

Infostealer

Malware zbierający hasła, cookie i dane z przeglądarki. Logi idą w obieg; tu mechanizm i skutki obronne, bez instrukcji ataku.

K

Keylogger

Narzędzie (program lub urządzenie) rejestrujące każde naciśnięcie klawisza przez użytkownika.

L

LockBit

Marka ransomware-as-a-service. Operation Cronos (luty 2024): NCA, Europol, FBI; LockBitSupp w aktach wskazany jako Khoroshev.

Logic Bomb (Bomba logiczna)

Złośliwy kod, który uruchamia się dopiero po spełnieniu określonego warunku (np. konkretnej daty).

M

Malware

Złośliwe oprogramowanie stworzone w celu wyrządzenia szkody komputerowi, serwerowi lub sieci komputerowej.

Man-in-the-Middle (MitM)

Atak, w którym podsłuchiwacz potajemnie przechwytuje i ewentualnie zmienia komunikację między dwiema stronami.

Metadata (Metadane)

Dane o danych. Informacje opisujące inne informacje (np. kto do kogo dzwonił, kiedy i jak długo).

O

Opsec

Bezpieczeństwo operacyjne: ograniczanie wycieku informacji, które pozwalają powiązać działania z tożsamością. Ramy legalne, nie poradnik przestępstwa.

OSINT (Open Source Intelligence)

Biały wywiad – zbieranie informacji z ogólnodostępnych źródeł (social media, publiczne rejestry).

P

Patch (Łatka)

Aktualizacja oprogramowania wydana przez producenta w celu naprawienia błędów i luk bezpieczeństwa.

Phishing

Phishing to podszywanie się pod zaufane instytucje w celu wyłudzenia danych. Poznaj rodzaje ataków, przykłady prób oraz skuteczne metody obrony przed oszustwem.

Public Key / Private Key (Klucz publiczny / prywatny)

Para kluczy kryptograficznych używana w szyfrowaniu asymetrycznym (np. PGP, SSL).

R

Rainbow Table (Tęczowe tablice)

Wstępnie obliczona tabela skrótów (hashy) służąca do szybkiego łamania haseł.

Ransomware

Ransomware to złośliwe oprogramowanie szyfrujące pliki i żądające okupu. Poznaj mechanizm ataku, typowe objawy infekcji oraz skuteczne metody ochrony danych.

S

Sandbox (Piaskownica)

Odizolowane środowisko do bezpiecznego uruchamiania podejrzanych programów, aby nie mogły uszkodzić głównego systemu.

Session cookie (kradzież sesji)

Identyfikator sesji w ciasteczku przeglądarki. Po kradzieży (np. stealerem) bywa wejściem na konto bez hasła i ponownego 2FA.

Silk Road

Pierwszy wielki bazar w Torze (start luty 2011). Areszt Ulbrichta 1 X 2013, wyrok 2015 i dożywocie, skrócenie kary w styczniu 2025.

Smishing (SMS Phishing)

Atak phishingowy przeprowadzany za pomocą wiadomości SMS.

Social Engineering (Inżynieria Społeczna)

Metody manipulacji ludźmi w celu uzyskania poufnych informacji lub dostępu do systemów.

Spyware

Oprogramowanie szpiegujące, które zbiera informacje o użytkowniku bez jego wiedzy i zgody.

SQL Injection (SQLi)

Atak polegający na wstrzyknięciu złośliwego kodu SQL do zapytania, co pozwala na manipulację bazą danych.

Stealer log

Archiwum z jednego PC po infostealerze: hasła, cookie, fingerprint urządzenia. Towar w obrocie, nie syslog ani dziennik zdarzeń.

T

Threat model

Świadomy opis przeciwnika: kto atakuje, co potrafi, co chronisz i co jest akceptowalną stratą. Bez modelu narzędzia są dekoracją.

Tor (The Onion Router)

Sieć zapewniająca anonimowość poprzez trasowanie ruchu przez wiele węzłów (serwerów) wolontariuszy.

Tracker (Śledzący)

Skrypt lub element strony (np. niewidoczny piksel) służący do monitorowania aktywności użytkownika w internecie.

Trojan (Koń trojański)

Złośliwe oprogramowanie, które udaje pożyteczną aplikację, aby oszukać użytkownika i zainfekować system.

V

Vishing (Voice Phishing)

Oszustwo telefoniczne, w którym przestępca podszywa się pod pracownika banku lub policjanta.

VPN (Virtual Private Network)

VPN (Wirtualna Sieć Prywatna) szyfruje ruch internetowy i ukrywa adres IP. Poznaj zasady działania, zastosowania i kryteria wyboru bezpiecznego serwisu.

Vulnerability (Podatność)

Błąd w oprogramowaniu, sprzęcie lub konfiguracji, który może zostać wykorzystany przez hakera.

W

Warrant canary

Okresowe, podpisane oświadczenie firmy: nie otrzymaliśmy tajnego nakazu. Brak odnowienia jest sygnałem. Rytuał PGP, nie atrapa.

White Hat / Black Hat (Hakerzy)

Klasyfikacja hakerów ze względu na ich intencje: biali (dobrzy), czarni (źli) i szarzy.

Worm (Robak komputerowy)

Samoreplikujące się złośliwe oprogramowanie, które rozprzestrzenia się przez sieć bez ingerencji człowieka.

X

XSS (Cross-Site Scripting)

Atak polegający na wstrzyknięciu złośliwego skryptu (JS) na zaufaną stronę internetową.

Z

Zero-Day (0-Day)

Zero-day to luka w oprogramowaniu nieznana twórcom. Poznaj mechanizm exploitów zero-day, ich czarny rynek oraz praktyczne metody ochrony przed atakiem hakerów.