Czym jest Tor? Kompletny przewodnik po anonimowej przeglądarce

W erze wszechobecnego śledzenia online, Tor Browser wyrasta jako jedno z najważniejszych narzędzi dla osób dbających o prywatność. Ale czym dokładnie jest Tor i jak działa ta tajemnicza “sieć cebulowa”?

Co to jest Tor?

Tor (skrót od The Onion Router) to sieć i przeglądarka zaprojektowana w celu zapewnienia anonimowego komunikowania się w internecie. Projekt został zapoczątkowany przez amerykańską marynarkę wojenną, ale obecnie jest rozwijany jako oprogramowanie open source przez organizację non-profit Tor Project.

🔒 Kluczowa zasada: Tor szyfruje ruch internetowy i przekierowuje go przez sieć wolontariackich serwerów (węzłów), ukrywając lokalizację i tożsamość użytkownika.

Jak działa sieć cebulowa?

Nazwa “sieć cebulowa” nie jest przypadkowa. Podobnie jak cebula ma wiele warstw, tak i Tor stosuje wielowarstwowe szyfrowanie:

Proces routingu cebulowego

1. Szyfrowanie warstwowe - Twoje dane są szyfrowane wielokrotnie, jak warstwy cebuli
2. Węzeł wejściowy (Guard) - Pierwszy węzeł widzi tylko, skąd pochodzi ruch
3. Węzły pośrednie (Relay) - Przekazują zaszyfrowane dane dalej
4. Węzeł wyjściowy (Exit) - Ostatni węzeł widzi tylko docelowy adres

[Ty] → 🔒🔒🔒[Guard] → 🔒🔒[Relay] → 🔒[Exit] → [Cel]

Każdy węzeł zna tylko swojego poprzednika i następcę. Żaden pojedynczy węzeł nie zna pełnej ścieżki - to fundament anonimowości Tora.

Dlaczego warto używać Tora?

Zalety

Zaleta	Opis
Anonimowość	Ukrywa Twój adres IP i lokalizację
Dostęp do .onion	Pozwala odwiedzać ukryte usługi w darknecie
Obejście cenzury	Działa w krajach z restrykcyjnymi rządami
Darmowy	Całkowicie bezpłatny, open source
Bezpieczny	Regularnie audytowany przez ekspertów

Kiedy używać Tora?

• 🕵️ Dziennikarze - ochrona źródeł i komunikacja z informatorami
• 🏛️ Aktywiści - unikanie inwigilacji w reżimach autorytarnych
• 👤 Osoby prywatne - ochrona przed śledzeniem przez korporacje
• 🔒 Badacze bezpieczeństwa - testowanie i analiza zagrożeń

Tor vs VPN - co wybrać?

Często pojawia się pytanie: czy lepszy jest Tor czy VPN? Odpowiedź brzmi: to zależy od zastosowania.

Cecha	Tor	VPN
Anonimowość	⭐⭐⭐⭐⭐	⭐⭐⭐
Prędkość	⭐⭐	⭐⭐⭐⭐⭐
Łatwość użycia	⭐⭐⭐	⭐⭐⭐⭐⭐
Dostęp do streamingów	❌	✅
Koszt	Darmowy	Płatny (zazwyczaj)
Ochrona przed dostawcą VPN	✅	❌

Nasza rekomendacja

Dla maksymalnej anonimowości: Użyj Mullvad VPN + Tor (Tor over VPN):

1. Połącz się z VPN
2. Uruchom Tor Browser
3. Twój dostawca VPN nie wie, że używasz Tora
4. Węzły Tora nie widzą Twojego prawdziwego IP

Jak zacząć korzystać z Tora?

Krok 1: Pobierz oficjalną przeglądarkę

# Ubuntu/Debian
sudo apt install torbrowser-launcher

# macOS (Homebrew)
brew install --cask tor-browser

# Windows
# Pobierz z https://www.torproject.org/download/

Krok 2: Zweryfikuj podpis

To kluczowe dla bezpieczeństwa! Zawsze weryfikuj podpis cyfrowy pobranego pliku:

gpg --auto-key-locate nodefault,wkd --locate-keys torbrowser@torproject.org
gpg --verify tor-browser-linux*.asc

Krok 3: Konfiguracja dla Polski

Tor Browser domyślnie używa języka angielskiego dla bezpieczeństwa. Możesz zmienić na polski:

1. Kliknij hamburger menu (☰)
2. Settings → General
3. Language → Polski
4. Zrestartuj przeglądarkę

Ukryte usługi .onion

Jedną z unikalnych funkcji Tora są ukryte usługi (dawniej “darknet websites”):

• Adresy kończą się na .onion
• Są hostowane wewnątrz sieci Tor
• Nie wymagają DNS ani publicznego IP
• Zapewniają anonimowość obu stron

Przykłady legalnych .onion

Usługa	Adres .onion	Opis
Proton Mail	protonmailrmez3…	Szyfrowana poczta
DuckDuckGo	3g2upl4pq6kufc4m…	Prywatna wyszukiwarka
The New York Times	nytimes3xbfgragh…	Wiadomości
Facebook	facebookwkhpilnem…	Sieć społecznościowa

⚠️ Uwaga: Istnieje wiele nielegalnych .onion. blackweb.pl nie zachęca do odwiedzania takich stron.

Bezpieczeństwo Tora - mitry i fakty

❌ Mit: “Tor jest nielegalny”

Fakt: Korzystanie z Tora jest legalne w większości krajów, w tym w Polsce.

❌ Mit: “Tor jest tylko dla przestępców”

Fakt: Tor jest używany przez dziennikarzy, aktywistów, prawników i osoby prywatne.

❌ Mit: “Tor daje 100% anonimowości”

Fakt: Tor znacznie utrudnia identyfikację, ale nie jest nie do złamania przy zaawansowanych atakach.

✅ Fakt: “Węzły wyjściowe mogą widzieć niezaszyfrowany ruch”

Rada: Zawsze używaj HTTPS i unikaj logowania na konta osobiste przez Tora.

Wady i ograniczenia

Prędkość

Ze względu na wielokrotne szyfrowanie i routing, Tor jest wolniejszy niż zwykła przeglądarka:

• Przeglądanie stron: ✅ Akceptowalne
• Streaming wideo: ❌ Niezalecane
• Pobieranie dużych plików: ❌ Bardzo wolne
• Gry online: ❌ Nie do przyjęcia

Ataki możliwe

Atak	Opis	Ochrona
Correlation attack	Analiza czasowa ruchu	Używaj Tor regularnie
Exit node sniffing	Przechwytywanie na węźle wyjściowym	HTTPS everywhere
Browser fingerprinting	Identyfikacja przez unikalne cechy	Używaj tylko Tor Browser

Najlepsze praktyki

1. Nie instaluj dodatków - mogą zdradzić Twoją tożsamość
2. Nie zmieniaj rozmiaru okna - unikaj fingerprintingu
3. Nie loguj się na konta osobiste - łączy aktywność z tożsamością
4. Używaj HTTPS - zawsze, gdy to możliwe
5. Regularnie aktualizuj - bezpieczeństwo jest priorytetem

Podsumowanie

Tor Browser to potężne narzędzie anonimizacji, które każdy powinien znać. Choć wolniejszy od tradycyjnych przeglądarek, oferuje poziom prywatności trudny do osiągnięcia innymi metodami.

Kiedy używać Tora:

• ✅ Gdy anonimowość jest priorytetem
• ✅ W krajach z cenzurą
• ✅ Do dostępu do .onion
• ✅ Dla ochrony źródeł

Kiedy wybrać VPN:

• ✅ Streaming i pobieranie
• ✅ Ochrona w publicznych WiFi
• ✅ Szybkość jest kluczowa

---

Masz pytania o Tora? Napisz w komentarzach lub skontaktuj się z nami przez Signal.

Ostatnia aktualizacja: Luty 2026